Blauwe Boomvaraan

Varanus macraei

foto gemaakt in Tierpark Berlin 17-03-2026

De blauwe boomvaraan, wetenschappelijk bekend als Varanus macraei, vindt zijn oorsprong in een uiterst klein en specifiek gebied op het eiland Batanta, gelegen in de Raja Ampat-archipel van Indonesië. In tegenstelling tot veel grotere varanen die op de grond leven, is dit een strikte boombewoner die tot in de hoogste kronen van het tropische regenwoud klimt. De soort werd pas in 2001 officieel beschreven en heeft zich volledig gespecialiseerd in het leven in een verticale wereld. Met hun slanke bouw en behendigheid zijn ze perfect aangepast aan de dichte vegetatie, waar ze jagen op insecten, kleine hagedissen en af en toe een vogel of een ei.

Wat betreft de herkenbaarheid is deze varaan een van de meest visueel spectaculaire reptielen ter wereld. Het lichaam is slank en kan inclusief de staart een lengte van ongeveer 100 centimeter bereiken. Het meest opvallende kenmerk is de diepzwarte basiskleur die bedekt is met een prachtig patroon van helderblauwe vlekken, die soms samensmelten tot ocelli of banden. Een zeer specifiek fysiek kenmerk is de grijpstaart, die bijna twee keer zo lang is als het lichaam; deze staart fungeert als een vijfde ledemaat waarmee de varaan zich stevig kan verankeren aan takken tijdens het klimmen. Hun vingers zijn voorzien van lange, scherpe klauwen die een uitzonderlijke grip bieden op gladde schors.

In vergelijking met de nauwverwante groene boomvaraan (Varanus prasinus) is de Varanus macraei aanzienlijk groter en is het kleurverschil natuurlijk het meest directe kenmerk. Waar de groene boomvaraan vaak egaal smaragdgroen is, vertoont de blauwe variant een veel contrastrijker zwart-blauw patroon. Het verschil met de zwarte boomvaraan (Varanus beccarii) zit hem eveneens in de tekening; de zwarte variant mist de blauwe pigmenten volledig. Al deze soorten behoren tot de prasinus-groep, maar de blauwe boomvaraan wordt algemeen beschouwd als de meest zeldzame en visueel unieke vertegenwoordiger van deze familie.

De huidige status van de blauwe boomvaraan is zorgwekkend en de soort wordt door de IUCN geclassificeerd als 'Bedreigd' (Endangered). Omdat hun natuurlijke leefgebied beperkt is tot één enkel klein eiland, is de populatie extreem kwetsbaar voor habitatverlies door ontbossing. De grootste directe bedreiging is echter de illegale handel in exotische huisdieren; vanwege hun verbluffende kleuren zijn ze zeer gewild bij verzamelaars wereldwijd. Hoewel er inmiddels succesvolle kweekprogramma's in dierentuinen en bij gespecialiseerde particulieren zijn opgezet, blijft de druk op de wilde populatie op Batanta onverminderd groot, wat strikte handhaving van internationale handelsverdragen noodzakelijk maakt.

Deze soort heb ik het laatst in Tierpark Berlin gezien en gefotografeerd op 17-03-2026.

Deze soort heb ik gezien in Tierpark Berlin