Bruid van de zee

Pomacanthus maculosus

foto gemaakt in Blijdorp Rotterdam 17-12-2025

De bruid van de zee (Pomacanthus maculosus), ook wel de geelvlekkeizersvis of de kaart-keizersvis genoemd, is een van de meest imposante verschijningen op het koraalrif. De herkomst van deze indrukwekkende vis ligt in de tropische wateren van de westelijke Indische Oceaan. Het natuurlijke verspreidingsgebied strekt zich uit van de Rode Zee en de Perzische Golf langs de kust van Oost-Afrika tot aan de Seychellen. Binnen dit gebied bewoont de vis een breed scala aan habitats, variërend van koraalrijke riffen en rotsachtige kusten tot troebeler water met zandbodems en estuaria. Ze worden vaak aangetroffen op diepten tussen de 5 en 50 meter. De bruid van de zee is een solitaire bewoner die een territorium verdedigt en zich voedt met een gevarieerd dieet dat hoofdzakelijk bestaat uit sponzen en zakpijpen.

De herkenbaarheid van een volwassen bruid van de zee is nagenoeg ongeëvenaard. De vis heeft een zijdelings afgeplat, bijna rechthoekig lichaam dat een lengte van wel 50 centimeter kan bereiken. De basiskleur van het lichaam is diep donkerblauw tot paarsachtig, vaak bedekt met kleine, donkerdere schubjes die een fijn, bijna korrelig patroon vormen. Het meest opvallende kenmerk is echter de grote, onregelmatige gele vlek op de flanken, die doet denken aan een vage landkaart. De staartvin is bij volwassen dieren vaak lichtblauw of witachtig met fijne donkere stipjes. Bovendien ontwikkelen ze lange, draadvormige uiteinden aan hun rug- en aarsvin, wat hun silhouet een zeer sierlijk aanzien geeft. Het is belangrijk op te merken dat jonge exemplaren er totaal anders uitzien; zij hebben een patroon van blauwe, witte en zwarte verticale, gebogen strepen. Dit is een kleurencombinatie die veel voorkomt bij jonge keizersvissen en dient als camouflage tussen de koraalriffen.

Wat betreft vergelijkbare soorten wordt de bruid van de zee het vaakst verward met de Arabische keizersvis (Pomacanthus asfur). Beide soorten delen de diepblauwe basiskleur en een prominente gele markering op de flank. Het belangrijkste verschil is echter te vinden in de kleur van de staartvin en de vorm van de vlek. De Arabische keizersvis heeft een felgele staartvin, terwijl de staart van de bruid van de zee bleekblauw of grijsachtig is met stippen. Daarnaast is de gele vlek bij de P. asfur doorgaans meer gedefinieerd en sikkelvormig, terwijl de vlek bij de P. maculosus juist grilliger en "vlekkerig" van vorm is. Een ander onderscheidend kenmerk van keizersvissen is de aanwezigheid van een scherpe stekel op het kieuwdeksel, wat hen onderscheidt van de uiterlijk vergelijkbare koraalvlinders.

De huidige status van de bruid van de zee wordt door de IUCN geclassificeerd als 'Niet bedreigd' (Least Concern). De soort is wijdverspreid en de populaties in de Rode Zee en de Perzische Golf worden als zeer robuust beschouwd. Hoewel de vis populair is in de internationale aquariumhandel vanwege zijn spectaculaire schoonheid en relatieve weerbaarheid, is de omvang van de vangst momenteel geen bedreiging voor de wilde bestanden. Wel is de soort, zoals alle rifbewoners, gevoelig voor de algemene achteruitgang van koraalriffen door klimaatverandering. Echter, door zijn brede tolerantie voor verschillende waterkwaliteiten en habitats, is hij momenteel minder kwetsbaar dan veel andere, meer gespecialiseerde rifvissen.

Deze soort heb ik het laatst in Blijdorp gezien en gefotografeerd op 17-12-2025.

Deze soort heb ik gezien in Blijdorp