De geelrugfuselier (Caesio xanthonota) is een elegante en kleurrijke verschijning die een essentieel onderdeel vormt van de levendige koraalrif-ecosystemen. De herkomst van deze vis ligt voornamelijk in de tropische wateren van de Indische Oceaan, waar hij te vinden is van de kusten van Oost-Afrika en de Seychellen tot aan de Malediven, de Andamanse Zee en de wateren rond Indonesië. In tegenstelling tot sommige verwante soorten die ook diep in de Grote Oceaan voorkomen, is het verspreidingsgebied van de geelrugfuselier iets beperkter tot het westelijke en centrale deel van de Indo-Pacific. Het is een typische bewoner van de buitenste rifhellingen en heldere lagunes, waar hij in grote, dynamische scholen leeft. Deze scholen zijn constant in beweging en zwemmen vaak in de waterkolom boven het rif om zich te voeden met zoöplankton dat door de stroming wordt meegevoerd. Door hun snelle zwemstijl en groepsgedrag zijn ze een belangrijke schakel in de voedselketen van het rif.
De herkenbaarheid van de geelrugfuselier is zeer karakteristiek dankzij het opvallende kleurcontrast op zijn lichaam. Zoals de naam al doet vermoeden, is de gehele bovenzijde van de vis – van de snuit over de rug tot aan de staartvin – felgeel gekleurd. De flanken en de buikzijde hebben een contrasterende blauwachtige tot zilvergrijze glans, wat zorgt voor een spectaculair visueel effect wanneer een school vissen synchroon van richting verandert in het zonlicht. Het lichaam is slank en sigaarvormig, een gestroomlijnde bouw die perfect is aangepast aan een leven van constant zwemmen in open water. De staartvin is diep gevorkte en eveneens felgeel, wat hem helpt om de nodige snelheid te bereiken om aan roofvissen zoals tonijnen en snappers te ontsnappen. Volwassen exemplaren bereiken doorgaans een lengte van ongeveer 30 centimeter, waarmee ze tot de middelgrote fuseliers behoren.
Wat betreft vergelijkbare soorten wordt de geelrugfuselier het vaakst verward met de blauw-gele fuselier (Caesio teres). Deze twee soorten lijken uiterlijk sprekend op elkaar, maar het verschil is te vinden in de reikwijdte van het geel op hun lichaam. Bij de geelrugfuselier loopt de gele kleur over de gehele ruglijn, inclusief de bovenkant van de kop en de volledige rugvin, en dit patroon blijft constant gedurende het leven van de vis. Bij de blauw-gele fuselier daarentegen begint het geel vaak pas verder naar achteren, meestal achter de basis van de rugvin, en breidt dit geel zich bij oudere dieren schuin naar beneden uit richting de staart. Een ander klein onderscheid is dat de blauw-gele fuselier een aanzienlijk groter verspreidingsgebied heeft dat tot ver in de Grote Oceaan reikt.
De huidige status van de geelrugfuselier wordt door de IUCN geclassificeerd als 'Niet bedreigd' (Least Concern). De soort is wijdverspreid en de populatie-aantallen worden als stabiel beschouwd. Hoewel de visserijdruk in sommige delen van de Indische Oceaan aanwezig is, waarbij fuseliers zowel voor directe consumptie als voor gebruik als lokaal aas voor de tonijnvisserij worden gevangen, vormt dit momenteel geen directe bedreiging voor het voortbestaan van de soort. De grootste uitdaging voor de geelrugfuselier ligt in de algemene gezondheid van de koraalriffen; als bewoner van het rif is hij afhankelijk van een gezond ecosysteem voor beschutting. Echter, door zijn opportunistische dieet van plankton uit de waterkolom is hij iets minder direct kwetsbaar voor lokale rifdegradatie dan vissen die uitsluitend van koraalpoliepen of rifalgen leven.
Deze soort heb ik het laatst in Blijdorp gezien en gefotografeerd op 17-12-2025.
Deze soort heb ik gezien in Blijdorp