Gevlekte lipvis

Labrus bergylta

foto gemaakt in Blijdorp Rotterdam 17-12-2025

De gevlekte lipvis (Labrus bergylta), ook wel bekend als de gevlekte zeekarper, is de grootste en meest robuuste lipvis van de Europese kustwateren. De herkomst van deze soort ligt in de noordoostelijke Atlantische Oceaan, waar hij voorkomt van de kusten van Noorwegen en Schotland tot aan Marokko, inclusief de Azoren, Madeira en de Canarische Eilanden. De vis is ook een bekende bewoner van de Noordzee en het westelijke deel van de Middellandse Zee. Hij heeft een sterke voorkeur voor rotsachtige bodems met veel zeewier en kelpbossen, waar hij op diepten tussen de 2 en 30 meter leeft. In deze omgeving zoekt hij behoedzaam naar zijn voedsel, dat voornamelijk bestaat uit schaaldieren en weekdieren zoals krabben en mosselen, die hij met zijn sterke kaken en tanden moeiteloos kan kraken.

De herkenbaarheid van de gevlekte lipvis is opmerkelijk, al is het ook een van de meest kleurvariabele vissen in onze wateren. De basiskleur kan variëren van groenachtig en bruin tot roodachtig, maar hij is bijna altijd bedekt met een karakteristiek patroon van talloze witte of lichtgekleurde vlekjes die over het gehele lichaam en de vinnen verspreid zijn. De vis heeft een stevig, gedrongen lichaam met een dikke staartwortel en een opvallend vlezige bek met dikke lippen, wat typerend is voor de familie Labridae. Een ander kenmerk is de lange rugvin met scherpe stekels aan de voorzijde. Volwassen exemplaren kunnen een aanzienlijke lengte bereiken van 50 tot wel 60 centimeter. Net als veel andere lipvissen is deze soort een protogone hermafrodiet: alle individuen worden als vrouwtje geboren en de grootste exemplaren veranderen op latere leeftijd (rond de 10 tot 14 jaar) in mannetjes.

Wat betreft vergelijkbare soorten wordt de gevlekte lipvis vaak verward met de koekoekslipvis (Labrus mixtus). Het belangrijkste verschil is echter de lichaamsvorm en tekening: de koekoekslipvis is veel slanker en de mannetjes daarvan hebben een spectaculaire blauwe kop met oranje flanken, terwijl de vrouwtjes drie zwarte vlekken op de rug hebben. De gevlekte lipvis mist deze felle kleurblokken en behoudt zijn gespikkelde uiterlijk. Ook de bruine lipvis (Labrus merula) vertoont gelijkenissen, maar deze mist de kenmerkende witte stippen en heeft vaak een meer egale, donkere kleur met een blauwe rand langs de vinnen.

De huidige status van de gevlekte lipvis wordt door de IUCN geclassificeerd als 'Niet bedreigd' (Least Concern). De populaties worden over het algemeen als stabiel beschouwd. Wel is er de laatste jaren een toenemende visserijdruk ontstaan, niet alleen voor consumptie, maar vooral omdat deze vissen in de zalmkwekerijen worden ingezet als 'poetsvissen'. Ze eten namelijk zeeluizen van de zalmen af, wat een biologisch alternatief is voor chemische bestrijdingsmiddelen. Hoewel dit heeft geleid tot een grotere vangst van wilde exemplaren, zijn er momenteel geen signalen dat de soort in zijn voortbestaan wordt bedreigd, mits de vangst duurzaam wordt beheerd.

Deze soort heb ik het laatst in Blijdorp gezien en gefotografeerd op 17-12-2025.

Deze soort heb ik gezien in Blijdorp