Gouden mantella

Mantella aurantiaca

foto gemaakt in Tierpark Berlin 17-03-2026

De gouden mantella, wetenschappelijk bekend als Mantella aurantiaca, is een van de meest iconische amfibieën van Madagaskar. De oorsprong van deze kleine kikker ligt in een zeer specifiek en beperkt gebied in het centrale hoogland van het eiland, rondom de regio Moramanga. In tegenstelling tot veel andere kikkers die in grote meren of rivieren leven, is de gouden mantella een echte bewoner van vochtige moerasbossen en pandanus-moerassen. Ze leven voornamelijk op de bosbodem tussen de gevallen bladeren en mos, waar de luchtvochtigheid constant hoog blijft.

Wat betreft de herkenbaarheid is deze kikker onmogelijk over het hoofd te zien dankzij zijn uniforme, stralende kleur. Het gehele lichaam is doorgaans feloranje tot goudgeel, hoewel sommige exemplaren bijna rood kunnen ogen. Deze felle kleur dient als aposematisme: een waarschuwing voor roofdieren dat de huid van de kikker giftige alkaloïden bevat. Met een gemiddelde lengte van slechts 20 tot 31 millimeter is het een zeer kleine soort. Een specifiek kenmerk is de kleur van de ogen; de iris is meestal goudkleurig of oranje, wat perfect past bij de rest van het lichaam, al hebben sommige individuen kleine zwarte vlekjes op de flanken of de binnenzijde van de achterpoten.

In vergelijking met andere soorten uit het geslacht Mantella, zoals de madagaskarmantella (Mantella madagascariensis), is de gouden mantella uniek vanwege het ontbreken van zwarte of groene tekeningen; hij is vrijwel altijd volledig egaal gekleurd. Het verschil met de uiterlijk zeer gelijkende gouden pijlgifkikker (Phyllobates terribilis) uit Zuid-Amerika is een prachtig voorbeeld van convergente evolutie: ze lijken op elkaar en zijn beide giftig, maar ze zijn niet nauw verwant. De mantella heeft een rondere snuit en een iets andere lichaamsbouw dan de Zuid-Amerikaanse pijlgifkikkers. Bovendien zijn mantella's over het algemeen iets minder toxisch dan hun bekende tegenhangers uit de Amazone.

De huidige status van de gouden mantella is zeer kritiek. De soort staat op de Rode Lijst van de IUCN geclassificeerd als 'Bedreigd' (Endangered). Omdat hun natuurlijke leefgebied extreem klein is (slechts enkele tientallen vierkante kilometers), zijn ze zeer kwetsbaar voor elke vorm van verstoring. De grootste bedreigingen zijn de vernietiging van de moerasbossen voor de winning van hout, de uitbreiding van de landbouw en de illegale handel voor de exotische huisdierenmarkt. Gelukkig zijn er succesvolle fokprogramma's in dierentuinen wereldwijd en worden er lokale beschermingszones ingericht op Madagaskar om deze "levende juweeltjes" voor uitsterven te behoeden.

Deze soort heb ik het laatst in Tierpark Berlin gezien en gefotografeerd op 17-03-2026.

Deze soort heb ik gezien in Tierpark Berlin