Harlekijnkwartel

Coturnix delegorguei

foto gemaakt in Zoo Berlin 19-03-2026

De harlekijnkwartel, wetenschappelijk bekend als Coturnix delegorguei, vindt zijn oorsprong in grote delen van Afrika ten zuiden van de Sahara, evenals op het Arabisch schiereiland en Madagaskar. In tegenstelling tot veel standvogels is dit een uitgesproken nomade die over enorme afstanden trekt, nauwlettend de regenzones volgend. Ze bewonen bij voorkeur open graslanden, savannes met kort gras en landbouwgebieden waar ze beschutting vinden in de lage vegetatie. Het zijn bodembewoners die meestal in paren of kleine groepen leven, maar tijdens de trek kunnen ze zich verzamelen in indrukwekkende aantallen. Ze voeden zich voornamelijk met graszaden en kleine ongewervelden, die ze behoedzaam tussen de plantenwortels vandaan scharrelen.

Wat betreft de herkenbaarheid is de harlekijnkwartel een kleine, gedrongen vogel van ongeveer 16 tot 19 centimeter met een zeer karakteristiek kleurpatroon bij het mannetje. De bovenzijde is grijsbruin met fijne, lichte strepen die zorgen voor een perfecte camouflage in droog gras. Het meest opvallende en naamgevende kenmerk is de koptekening van het mannetje: een scherp getekend zwart-wit masker op het gezicht en de keel, dat doet denken aan de schmink van een harlekijn. Een zeer specifiek kenmerk is de onderzijde, die bij het mannetje diep kastanjebruin tot zwartachtig is, met een opvallende zwarte vlek in het midden van de borst. De snavel is kort en krachtig, terwijl de poten vleoskleurig tot grijsachtig zijn.

In vergelijking met de gewone kwartel (Coturnix coturnix) is de harlekijnkwartel direct te onderscheiden door de veel donkerdere onderzijde van het mannetje; de gewone kwartel is daar veel lichter en egaler van kleur. Het verschil met de regenkwartel uit Azië is subtieler, maar de harlekijnkwartel heeft een complexere keelstreeptening. Waar veel hoenderachtigen bij gevaar direct opvliegen, vertrouwt de harlekijnkwartel in eerste instantie op zijn schutkleur door zich doodstil tegen de grond te drukken. Wanneer ze toch opvliegen, gebeurt dit met een snelle, snorrende vleugelslag, waarna ze meestal na een korte afstand weer in de dekking duiken. Vergeleken met tamme kwartelsoorten zijn ze veel slanker en sneller in hun bewegingen.

De huidige status van de harlekijnkwartel wordt door de IUCN geclassificeerd als 'Niet Bedreigd' (Least Concern). De soort is wijdverspreid en in goede regenjaren lokaal zeer talrijk. De grootste bedreigingen vormen de grootschalige jacht tijdens de trekperiodes in sommige Afrikaanse landen en het gebruik van pesticiden in de landbouw, wat hun voedselbronnen direct aantast. Omdat ze zo afhankelijk zijn van seizoensgebonden regenval, kunnen lokale populaties sterk fluctueren. In vogelcollecties zijn ze geliefd vanwege hun actieve gedrag en de spectaculaire koptekening van de mannetjes, die vooral tijdens de baltsperiode hun uiterste best doen om de meer bescheiden getekende vrouwtjes te imponeren.

Deze soort heb ik het laatst in Zoo Berlin gezien en gefotografeerd op 19-03-2026.

Deze soort heb ik gezien in Zoo Berlin