Kikkerkopschildpad

Phrynops hilarii

foto gemaakt in Zoo Krefeld 14-04-2026

De Kikkerkopschildpad ook bekend als Hilaire’s zijhalschildpad, wetenschappelijk bekend als Phrynops hilarii, is een opvallende en relatief grote zoetwaterschildpad die behoort tot de familie van de slangenhalschildpadden (Chelidae). Deze soort vindt zijn herkomst in het zuidelijke deel van het Zuid-Amerikaanse continent, waarbij het verspreidingsgebied zich uitstrekt over het zuiden van Brazilië, Uruguay, Paraguay en het noordoosten van Argentinië. Ze zijn vooral te vinden in langzaam stromende rivieren, meren, moerassen en lagunes met een zachte bodem en overvloedige vegetatie. Het zijn behendige zwemmers die een groot deel van hun tijd in het water doorbrengen, jagend op een dieet dat voornamelijk bestaat uit vissen, amfibieën, insecten en kleine ongewervelde dieren.

De herkenbaarheid van deze schildpad is bijzonder groot dankzij de unieke tekening op de kop. De Hilaire’s zijhalschildpad heeft een brede, afgeplatte kop met een grijze tot olijfgroene bovenkant. Het meest kenmerkende detail is de scherpe, zwarte horizontale lijn die vanaf de neuspunt, dwars door het oog, naar de nek loopt. Daaronder is de kop helderwit, wat een prachtig contrast geeft. Onder de kin bevinden zich twee opvallende, lange tastdraadjes of 'baarddraden', die de schildpad helpen bij het aftasten van de bodem in troebel water. Het rugschild is ovaal en relatief plat, met een kleur die varieert van donkergrijs tot bruin. Het buikschild is wit of lichtgeel en bezaaid met talrijke kleine, zwarte vlekjes. Als typische zijhalschildpad kan deze soort zijn nek niet recht in het schild trekken; in plaats daarvan vouwt hij deze zijwaarts langs de rand van het schild wanneer hij zich bedreigd voelt. Volwassen exemplaren kunnen een aanzienlijke lengte bereiken van wel 40 tot 45 centimeter.

In hetzelfde leefgebied komen verschillende vergelijkbare soorten voor uit het geslacht Phrynops, waarvan de Geoffroy’s zijhalschildpad (Phrynops geoffroanus) de bekendste is. Hoewel ze qua lichaamsbouw sterk op elkaar lijken, is het verschil vrij eenvoudig vast te stellen aan de hand van de koptekening. Waar de Hilaire’s zijhalschildpad een zeer strakke, zwart-witte scheiding op de kop heeft met een witte onderkant, is de kop van de Geoffroy’s zijhalschildpad vaker egaal donkerder of voorzien van fijnere, minder contrasterende lijntjes. Ook zijn de baarddraden bij de Hilaire’s zijhalschildpad doorgaans langer en prominenter aanwezig. Een andere verwante soort is de Phrynops tuberosus, maar deze blijft meestal kleiner en heeft een ruwer schild met knobbels.

De huidige status van de Hilaire’s zijhalschildpad wordt door de IUCN momenteel geclassificeerd als 'Niet Bedreigd' (Least Concern). De populaties in de grote riviersystemen van Zuid-Amerika lijken over het algemeen stabiel te zijn, mede dankzij het feit dat de soort zich goed kan aanpassen aan verschillende soorten waterrijke habitats. Toch zijn er lokale bedreigingen, zoals watervervuiling door landbouwchemicaliën en de vernietiging van nestplaatsen langs de oevers door menselijke activiteit. Omdat de schildpad vanwege zijn attractieve uiterlijk ook gewild is in de internationale handel voor exotische huisdieren, is het monitoren van de wilde populaties belangrijk om overexploitatie te voorkomen. In veel Europese dierentuinen, waaronder Diergaarde Blijdorp, is deze soort een vaste bewoner die helpt bij de educatie over de ecosystemen van Zuid-Amerikaanse wetlands.

Deze soort heb ik het laatst in Zoo Krefeld gezien en gefotografeerd op 14-04-2026.

Deze soort is ook bekend onder de naam(en) Hilaire’s zijhalschildpad

Deze soort heb ik gezien in Zoo Krefeld