Rode poon

Chelidonichthys lucerna

foto gemaakt in Blijdorp Rotterdam 17-12-2025

De rode poon (Chelidonichthys lucerna), in de volksmond ook wel de knorhaan genoemd, is een van de meest karakteristieke bodemvissen van de noordoostelijke Atlantische Oceaan. De herkomst van deze soort strekt zich uit van de Noorse kust tot aan de wateren van Noord-Afrika, inclusief de gehele Noordzee en de Middellandse Zee. De vis bewoont voornamelijk zanderige of modderige bodems op diepten variërend van 10 tot wel 300 meter. De rode poon is een echte bodembewoner die een fascinerende methode heeft ontwikkeld om zijn prooi, zoals garnalen, krabben en kleine vissen, op te sporen: hij gebruikt drie vrijstaande, beweegbare vinstraal-lopers onder zijn borstvinnen als 'pootjes' om over de zeebodem te wandelen en chemische signalen op te vangen.

De herkenbaarheid van de rode poon is zeer groot dankzij zijn unieke uiterlijk. De vis heeft een opvallende, grote, hoekige kop die beschermd wordt door een hard pantser van beenplaten. De basiskleur van de rug en de flanken is meestal baksteenrood tot roze-achtig, terwijl de buikzijde zilverwit is. Het meest spectaculaire kenmerk zijn echter de grote, vleugelachtige borstvinnen. Deze vinnen zijn vaak blauw omrand en versierd met iriserende blauwe stippen en lijnen, wat een prachtig contrast vormt met het rode lichaam wanneer ze worden uitgespreid. De vis kan een lengte bereiken van ongeveer 50 tot 60 centimeter. Een ander bijzonder kenmerk is het vermogen om een knorrend geluid te maken met behulp van de zwemblaas, vooral wanneer de vis zich bedreigd voelt of uit het water wordt gehaald, wat de bijnaam 'knorhaan' verklaart.

Wat betreft vergelijkbare soorten wordt de rode poon vaak verward met de grauwe poon (Eutrigla gurnardus). Het belangrijkste verschil is echter de kleur en de textuur van de zijlijn. Waar de rode poon een gladde zijlijn heeft en diepe rode en blauwe kleuren vertoont, is de grauwe poon veel doffer van kleur (grijsbruin) en heeft hij een rij scherpe, benige schubjes langs de zijlijn die ruw aanvoelen. Ook is de rode poon over het algemeen groter en heeft hij meer uitgesproken kleuren op de borstvinnen dan zijn grauwe familielid. Andere soorten zoals de gestreepte poon komen ook voor, maar missen de specifieke blauwe tekening op de vinnen.

De huidige status van de rode poon is over het algemeen stabiel. De soort wordt door de IUCN geclassificeerd als 'Niet bedreigd' (Least Concern). Hoewel de rode poon vroeger vaak als bijvangst werd beschouwd, heeft de vis de laatste decennia aan populariteit gewonnen in de gastronomie vanwege het stevige, witte vlees. Dit heeft geleid tot een meer gerichte visserij. In de Noordzee worden de bestanden nauwlettend gevolgd door visserijbiologen; hoewel er sprake is van exploitatie, zijn de populaties vooralsnog robuust genoeg om de huidige visserijdruk te weerstaan. De bescherming van zandbanken en bodemecosystemen blijft echter essentieel voor het behoud van hun natuurlijke habitat.

Deze soort heb ik het laatst in Blijdorp gezien en gefotografeerd op 17-12-2025.

Deze soort heb ik gezien in Blijdorp