Zee-egel

Echinodermata

foto gemaakt in Blijdorp Rotterdam 17-12-2025

De zee-egel is een intrigerend zeewezen dat wereldwijd in alle oceanen voorkomt, van de ijzige poolgebieden tot de tropische wateren rond de evenaar. Als onderdeel van de stam der stekelhuidigen (Echinodermata) deelt hij zijn herkomst met dieren zoals zeesterren en zeekomkommers. De zee-egel bewoont diverse mariene omgevingen, variërend van de getijdenzone langs de kust tot de diepste troggen van de oceaanbodem op duizenden meters diepte. Deze dieren zijn al meer dan 450 miljoen jaar op aarde aanwezig, wat hun succesvolle evolutionaire aanpassing aan het leven in zee onderstreept. Ze spelen een cruciale rol in het ecosysteem, vaak als grazers die de algengroei op koraalriffen en rotsen onder controle houden, waardoor ze voorkomen dat algen de koralen overwoekeren.

De herkenbaarheid van de zee-egel is grotendeels te danken aan zijn unieke, meestal bolvormige lichaam dat bijna volledig is bedekt met beweegbare stekels. Onder deze stekels bevindt zich een hard, kalkachtig skelet, ook wel de 'test' genoemd, dat bestaat uit nauw aaneengesloten platen. Net als andere stekelhuidigen vertonen zee-egels een vijfstralige symmetrie, wat vaak pas goed zichtbaar wordt wanneer de stekels zijn verwijderd en het skelet overblijft. De stekels dienen niet alleen voor bescherming tegen roofdieren, maar helpen sommige soorten ook bij de voortbeweging of het verankeren in spleten. Aan de onderzijde bevindt zich de mond met een complex kauwapparaat, bekend als de lantaarn van Aristoteles, waarmee de egel algen van rotsen schraapt. Tussen de stekels door steken kleine, kleverige buisvoetjes naar buiten, die het dier gebruikt om zich vast te houden, te verplaatsen en voedseldeeltjes naar de mond te transporteren.

Wat betreft vergelijkbare soorten wordt de zee-egel binnen de klasse Echinoidea vaak gegroepeerd met zanddollars en hart-egels. Hoewel de zanddollar veel platter is en vaak ingegraven in het zand leeft, deelt hij dezelfde basisstructuur. Op een breder niveau vertoont de zee-egel gelijkenissen met de zeester; beide hebben buisvoetjes en een water-vaatstelsel voor beweging. Het belangrijkste verschil met deze verwanten is dat de zee-egel geen armen heeft en een volledig gesloten, stijf pantser bezit. Sommige soorten, zoals de diadeemzee-egel met zijn extreem lange stekels, kunnen van een afstand verward worden met andere stekelige zeedieren, maar de bolvormige centrale test blijft het doorslaggevende kenmerk.

De huidige status van de zee-egel varieert per soort en regio, maar over het algemeen worden veel soorten door de IUCN als veilig of stabiel beschouwd. Desondanks staan sommige populaties onder druk. De eetbare zee-egel (Echinus esculentus) wordt in delen van Europa op commerciële schaal geoogst voor zijn koraal (de voortplantingsorganen), wat lokaal tot achteruitgang kan leiden. Een grotere, mondiale dreiging is de oceaanverzuring als gevolg van klimaatverandering. Omdat het skelet van de zee-egel uit calciumcarbonaat bestaat, bemoeilijkt een hogere zuurgraad van het water de opbouw van hun pantser, vooral bij larven. Desondanks blijft de zee-egel vooralsnog een wijdverspreide en veerkrachtige bewoner van onze wereldzeeën.

Deze soort heb ik het laatst in Blijdorp gezien en gefotografeerd op 17-12-2025.

Deze soort is ook bekend onder de naam(en) zeeappels | zeeklitten

Deze soort heb ik gezien in Blijdorp